Οι ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής αποφέρουν το 10% της συνολικής βαθμολογίας. Όμως, είναι πολύ κρίσιμο να μη χαθεί κανένα μέρος από αυτό το ποσοστό αν στοχεύουμε σε υψηλούς βαθμούς.

Μας βοηθάνε επίσης, να εντοπίσουμε σημαντικά κενά στην κατανόηση της ύλης. Συχνά, η σωστή απάντηση είναι αντιγραφή μιας πρότασης από το σχολικό βιβλίο, αλλά πολλές φορές αναφέρονται σε κομμάτια της ύλης που έχουν κατανοήσει μόνο οι καλά προετοιμασμένοι υποψήφιοι. Λόγω των σύντομων απαντήσεων είναι ακόμη περισσότερο χρήσιμες στην επανάληψη.

Η αρίθμηση ξεκινά από το νούμερο 301 όπως όλες οι ερωτήσεις τύπου Πολλαπλής Επιλογής, ενώ προηγείται ο αριθμός 1 δηλωτικός του κεφαλαίου. Έτσι η ερώτηση 1.310 είναι Ερώτηση τύπου Πολλαπλής επιλογής Νο 10 από το κεφάλαιο 1.

Υλικό του Κεφαλαίου 1:

• Εκπαιδευτικό Υλικό από το Κεφάλαιο 1
• Σημειώσεις Θεωρίας
• Ερωτήσεις Ανάπτυξης
• Ερωτήσεις Σωστό – Λάθος
• Ασκήσεις
• Θέματα Εξετάσεων
• Διαδραστικές Ερωτήσεις

---

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση.

1.301) Στους παραγωγικούς συντελεστές δεν περιλαμβάνεται:

α) Οι φυσικοί πόροι.
β) Η διευθυντική εργασία.
γ) Η επιχειρηματική δραστηριότητα.
δ) Οι καταθέσεις σε μια τράπεζα.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: δ)

Οι καταθέσεις σε μια τράπεζα είναι χρήμα. Το χρήμα δεν αποτελεί παραγωγικό συντελεστή, τίποτα δεν μπορεί να παραχθεί από αυτό. Μπορεί βέβαια να μετατραπεί σε παραγωγικό συντελεστή αλλά τότε θα πάψει να είναι χρήμα.

Η επιχειρηματική δραστηριότητα (επιχειρηματικότητα) θεωρείται από πολλούς οικονομολόγους τέταρτος παραγωγικός συντελεστής, ενώ άλλοι την εντάσσουν στην εργασία. Σε κάθε περίπτωση περιλαμβάνεται στους παραγωγικούς συντελεστές.

Σχολικό βιβλίο, σελ. 16–17

1.302) Καταναλωτά ονομάζονται τα αγαθά τα οποία:

α) Έχουν υλική υπόσταση
β) Χρησιμοποιούνται μια φορά για το σκοπό που έχουν παραχθεί
γ) Χρησιμοποιούνται για την άμεση ικανοποίηση των αναγκών των ανθρώπων
δ) κανένα από τα παραπάνω.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: β)

Σχολικό βιβλίο, σελ. 12

1.303) Ποιο από τα παρακάτω ΔΕΝ συνεπάγεται μια μετατόπιση της καμπύλης παραγωγικών δυνατοτήτων προς τα δεξιά;

α) Η αύξηση της ποσότητας της εργατικής δύναμης σε μια κοινωνία.
β) Η βελτίωση της ποιότητας του εργατικού δυναμικού.
γ) Η εκτέλεση εγγειοβελτιωτικών έργων.
δ) Η μείωση του ποσοστού ανεργίας στην κοινωνία.
ε) Η βελτίωση του επιπέδου της τεχνολογίας.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: δ)

Η μεταβολή του ποσοστού ανεργίας μεταβάλλει την παραγωγή αλλά όχι την παραγωγική δυνατότητα. Η καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων κατασκευάζεται με την προϋπόθεση ότι όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές αξιοποιούνται πλήρως και αποδοτικά δηλαδή δεν υπάρχει ανεργία και ως εκ τούτου δεν επηρεάζεται από τη μείωση του ποσοστού ανεργίας.

1.304) Ποιο από τα παρακάτω ΔΕΝ συνεπάγεται μια μετατόπιση της ΚΠΔ προς τα αριστερά;

α) Μια μείωση του εργατικού δυναμικού λόγω αύξησης της εξωτερικής μετανάστευσης.
β) Η καταστροφή κτιρίων, γεφυρών, λιμενικών εγκαταστάσεων λόγω ισχυρών σεισμών.
γ) Η κακή συντήρηση των εργοστασίων και άλλων εγκαταστάσεων.
δ) Η μείωση της συνολικής ζήτησης προϊόντων από τους καταναλωτές.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: δ)

Η μεταβολή στη συνολική ζήτηση μεταβάλλει την παραγωγή αφού το είδος των προϊόντων που θα παραχθούν εξαρτάται από τη ζήτηση για αυτά από τους καταναλωτές. Εντούτοις, δεν επηρεάζει την παραγωγική δυνατότητα μιας οικονομίας και την ΚΠΔ.

1.305) Το κύριο οικονομικό πρόβλημα αναφέρεται στα:

α) ελεύθερα αγαθά,
β) κεφαλαιουχικά αγαθά,
γ) οικονομικά αγαθά
δ) καταναλωτικά αγαθά
ε) όλα τα παραπάνω
στ) Κανένα από τα παραπάνω

Απάντηση

Σωστή απάντηση: γ)

Σχολικό βιβλίο, σελ. 11

Τα οικονομικά αγαθά είναι αυτά που βρίσκονται σε έλλειψη σχετικά με τις ανάγκες των ανθρώπων και σε αυτά αναφέρεται το κύριο οικονομικό πρόβλημα.

Σχολικό βιβλίο, σελ. 17

1.306) Καταναλωτικά ονομάζονται τα προϊόντα για τα οποία ισχύει ότι:

α) Έχουν υλική υπόσταση
β) Χρησιμοποιούνται μια φορά για το σκοπό που έχουν παραχθεί
γ) Χρησιμοποιούνται για την άμεση ικανοποίηση των αναγκών των ανθρώπων
δ) Όλα τα πιο πάνω είναι σωστά

Απάντηση

Σωστή απάντηση: γ)

Σχολικό βιβλίο, σελ. 12

1.307) Κεφαλαιουχικά αγαθά είναι:

α) όλα τα διαρκή αγαθά.
β) όλα τα καταναλωτά αγαθά.
γ) μόνο τα αγαθά που χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία από την οποία παράγονται άλλα αγαθά
δ) μόνο τα αγαθά που χρησιμοποιούνται για την άμεση ικανοποίηση των αναγκών του ανθρώπου.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: γ)

Σχολικό βιβλίο, σελ. 12

1.308) Ποιο από τα παρακάτω είναι καταναλωτό αγαθό;

α) Ένα ψυγείο
β) Ένα βιβλίο
γ) το ηλεκτρικό ρεύμα
δ) ένα αυτοκίνητο

Απάντηση

Σωστή απάντηση: γ)

Όλα τα αγαθά που αναφέρονται, χρησιμοποιούνται πολλές φορές για το σκοπό που έχουν παραχθεί εκτός από το ηλεκτρικό ρεύμα που αναλώνεται με τη χρήση του.

Σχολικό βιβλίο, σελ. 12

1.309) Η καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων δείχνει:

α) Τις μεγαλύτερες ποσότητες ενός προϊόντος που είναι δυνατό να παραχθούν σε μια οικονομία για κάθε δεδομένη ποσότητα του άλλου προϊόντος.
β) Τον συνδυασμό ποσοτήτων που παράγονται
γ) τις προτιμήσεις των καταναλωτών
δ) κανένα από τα παραπάνω.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: α)

Σχολικό βιβλίο, σελ. 20

1.310) Αν μια οικονομία παράγει σε ένα σημείο κάτω από την καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων, τότε συνεπάγεται:

α) Η οικονομία αυτή δε χρησιμοποιεί όλες τις παραγωγικές της δυνατότητες
β) Ορισμένοι ή όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές υποαπασχολούνται.
γ) Παράγεται ένας εφικτός αλλά όχι μέγιστος συνδυασμός
δ) Όλα τα παραπάνω.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: δ)

Σχολικό βιβλίο, σελ. 19–20

1.311) (Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας) Ένα από τα πλεονεκτήματα του καταμερισμού των έργων είναι ότι:

α) τα νοικοκυριά παράγουν μόνα τους σχεδόν όλα τα αγαθά που καταναλώνουν.
β) η εργασία κάθε ατόμου είναι ανεξάρτητη από την εργασία των άλλων μελών της κοινωνίας.
γ) κάθε άτομο κάνει ταυτόχρονα πολλές δουλειές και δεν πλήττει.
δ) κάθε άτομο μπορεί να απασχοληθεί εκεί που μπορεί να αποδώσει περισσότερο.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: δ)

Σχολικό βιβλίο, σελ. 22

1.312) (Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας) Το βασικό οικονομικό πρόβλημα κάθε χώρας είναι:

α) η ανεπαρκής εκπαίδευση των εργαζομένων.
β) η κακή οργάνωση των επιχειρήσεων.
γ) η σχετική έλλειψη των παραγωγικών συντελεστών.
δ) η ελλιπής ενημέρωση των επιχειρήσεων για τις ανάγκες των καταναλωτών.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: γ)

Σχολικό βιβλίο, σελ. 17

1.313) Καταναλωτά είναι τα αγαθά τα οποία χρησιμοποιούνται:

α) αποκλειστικά από τους τελικούς καταναλωτές.
β) στην παραγωγική διαδικασία καταναλωτικών αγαθών
γ) μια μόνο φορά για τον σκοπό που έχουν παραχθεί
δ) πολλές φορές για τον σκοπό που έχουν παραχθεί.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: γ)

Σχολικό βιβλίο, σελ. 12

1.314) Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε όρους του αγαθού Χ είναι ίσο με 2. Αυτό σημαίνει ότι:

α) Για να παραχθεί 1 επιπλέον μονάδα από το αγαθό Χ, θα πρέπει να θυσιαστούν 2 μονάδες από το αγαθό Ψ
β) Για να παραχθεί 1 επιπλέον μονάδα από το αγαθό Ψ, θα πρέπει να θυσιαστούν 2 μονάδες από το αγαθό Χ
γ) Μια αύξηση της ποσότητας του αγαθού Χ κατά 1% θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ποσότητας του αγαθού Ψ κατά 2%
δ) Μια αύξηση της ποσότητας του αγαθού Ψ κατά 1% θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ποσότητας του αγαθού Χ κατά 0,5%.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: β)

Το κόστος ευκαιρίας του Ψ δείχνει πόσες μονάδες Χ θα πρέπει να θυσιαστούν προκειμένου να παραχθεί μια επιπλέον μονάδα Ψ. Το κόστος ευκαιρίας δεν υπολογίζεται με ποσοστιαίες μεταβολές αλλά με απλές μεταβολές ποσοτήτων.

1.315) Για την παραγωγή 40 μονάδων του αγαθού Χ θυσιάζονται 20 μονάδες του αγαθού Ψ. Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ είναι:

α) 0,5 μονάδες Ψ
β) 2 μονάδες Ψ
γ) 0,5 μονάδες Χ
δ) 2 μονάδες Χ

Απάντηση

Σωστή απάντηση: α)

Το κόστος ευκαιρίας Χ υπολογίζεται σε μονάδες Ψ που θυσιάζονται για την παραγωγή μιας μονάδας Χ:

μονάδες Ψ.

1.316) Για την παραγωγή 80 μονάδων του αγαθού Χ θυσιάζονται 40 μονάδες του αγαθού Ψ. Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε όρους του αγαθού Χ είναι:

α) 2 μονάδες Χ
β) 0,5 μονάδες Χ
γ) 2 μονάδες Ψ
δ) 0,5 μονάδες Ψ

Απάντηση

Σωστή απάντηση: α)

Το κόστος ευκαιρίας Ψ υπολογίζεται σε μονάδες Χ που θυσιάζονται για την παραγωγή μιας μονάδας Ψ:

μονάδες Χ.

1.317) Ένα φορτηγό αυτοκίνητο που χρησιμοποιείται για τις μεταφορές μιας επιχείρησης είναι:

α) υλικό, διαρκές και καταναλωτικό αγαθό
β) υλικό, καταναλωτό και κεφαλαιουχικό αγαθό
γ) υλικό, διαρκές και κεφαλαιουχικό αγαθό
δ) άυλο, διαρκές και κεφαλαιουχικό αγαθό

Απάντηση

Σωστή απάντηση: γ)

1.318) Το ψυγείο στο σπίτι ενός νοικοκυριού είναι:

α) υλικό, διαρκές και καταναλωτικό αγαθό
β) υλικό, καταναλωτό και κεφαλαιουχικό αγαθό
γ) υλικό, διαρκές και κεφαλαιουχικό αγαθό
δ) άυλο, διαρκές και κεφαλαιουχικό αγαθό

Απάντηση

Σωστή απάντηση: α)

1.319) Καταναλωτά αγαθά είναι εκείνα που:

α) χρησιμοποιούνται για την άμεση ικανοποίηση των αναγκών των καταναλωτών.
β) μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο μια φορά για το σκοπό για τον οποίο έχουν παραχθεί.
γ) μπορούν να χρησιμοποιηθούν πολλές φορές για τον ίδιο σκοπό, χωρίς να μεταβληθεί η φυσική τους υπόσταση.
δ) χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία από την οποία παράγονται καταναλωτικά αγαθά.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: β)

Σχολικό βιβλίο, σελ. 12

1.320) Ο συντελεστής «κεφάλαιο» περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:

α) το σύνολο των χρημάτων που κυκλοφορούν σε μια οικονομία
β) τη σωματική και πνευματική προσπάθεια των ανθρώπων που καταβάλλεται για την παραγωγή των αγαθών
γ) το σύνολο των εδαφών πάνω στα οποία υπάρχουν κτίρια που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή
δ) τα εργαλεία και μηχανήματα που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή.

Απάντηση

Σωστή απάντηση: δ)

Το α) δεν είναι παραγωγικός συντελεστής.
Το β) είναι ο παραγωγικός συντελεστής εργασία.
Το γ) περιλαμβάνεται στον παραγωγικό συντελεστή έδαφος (ή γη).

---

© Γιώργος Ζαφειρίου. Το πρωτότυπο υλικό αυτής της σελίδας διατίθεται με άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές (CC BY-NC-ND 4.0).

Εξαιρούνται από την άδεια τα αποσπάσματα του σχολικού βιβλίου, τα θέματα των Πανελλαδικών Εξετάσεων και οι ερωτήσεις του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας. Αυτά ανήκουν στους δικαιούχους τους και παρατίθενται για εκπαιδευτικούς σκοπούς.

Στείλτε τις απορίες/ παρατηρήσεις σας, στο mail: zafirioug@yahoo.gr ή επικοινωνήστε μέσω Μέσων Μαζικής Δικτύωσης.

Ακολουθήστε με σε Instagram, Twitter και Facebook, όπου δημοσιεύονται τακτικά, νέο εκπαιδευτικό υλικό, διαγωνίσματα, προτεινόμενα θέματα, μαθήματα θεωρίας, διαδραστικές εφαρμογές και σημαντικά άρθρα. Πατήστε τα παρακάτω εικονίδια:

• Instagram
• Twitter
• Facebook

Μη διστάσετε να διατυπώσετε τις απορίες σας, θα καταβληθεί προσπάθεια να απαντηθούν όλες.

Τα θέματα Πανελληνίων παλαιότερων ετών είναι ιδιαίτερα χρήσιμα. Ο μαθητής μπορεί να εντοπίσει κενά τόσο στη θεωρία όσο και τις ασκήσεις, να καταλάβει το τρόπο με τον οποίο διατυπώνονται τα θέματα αλλά και να τονώσει την αυτοπεποίθησή του.

Παρουσιάζονται ξεχωριστά ανά κεφάλαιο ώστε να μπορούν ευκολότερα να χρησιμοποιηθούν στη διάρκεια της σχολική χρονιάς, αλλά και κατά την επανάληψη.

Υλικό του Κεφαλαίου 1:

• Εκπαιδευτικό Υλικό από το Κεφάλαιο 1
• Σημειώσεις Θεωρίας
• Ερωτήσεις Ανάπτυξης
• Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής
• Ερωτήσεις Σωστό – Λάθος
• Ασκήσεις
• Διαδραστικές Ερωτήσεις

---

1994

Τι σημαίνει η έννοια «όρια των παραγωγικών δυνατοτήτων» μιας οικονομίας; Σε μια οικονομία που παράγει δύο αγαθά, άρτο και θεάματα, τα όρια των παραγωγικών δυνατοτήτων σε δεδομένη χρονική στιγμή δίνονται από τα εξής αριθμητικά δεδομένα:

Χρησιμοποιώντας τα δεδομένα του παραδείγματος, να απαντήσετε στα εξής:

α. Να κατασκευάσετε το διάγραμμα της καμπύλης παραγωγικών δυνατοτήτων.
β. Τι εκφράζουν τα σημεία που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων;
γ. Αν η οικονομία παράγει στην δεδομένη χρονική στιγμή τον συνδυασμό Χ των αγαθών (Θεάματα = 15, Άρτος = 100), ποια είναι η οικονομική σημασία της παραγωγής αυτού του συνδυασμού;
δ. Ποιο είναι το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Θεάματος, όταν αυξάνεται η παραγωγή του από 13 σε 17 μονάδες;

1997

Α. Να υποθέσετε ότι σε μια οικονομία παράγονται μόνο δύο (2) αγαθά, το Χ και το Ψ. Για την παραγωγή αυτών των αγαθών χρησιμοποιείται μόνο εργασία. Στη συγκεκριμένη οικονομία απασχολούνται 5 εργαζόμενοι, οι οποίοι χρησιμοποιούνται πλήρως και αποδοτικά, είτε στη παραγωγή του αγαθού Χ είτε στη παραγωγή του αγαθού Ψ. Ανεξάρτητα από τον αριθμό των απασχολουμένων στην παραγωγή του ίδιου αγαθού, ένας εργαζόμενος μπορεί να παράγει είτε 20 μονάδες από το αγαθό Χ είτε 10 μονάδες από το αγαθό Ψ.

α. Να κατασκευαστεί η καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων της συγκεκριμένης οικονομίας και να υπολογιστεί το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ, καθώς και το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε όρους του αγαθού Χ.
β. Αν αυξηθεί ο αριθμός των εργαζομένων από 5 σε 6, να κατασκευαστεί η νέα καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων. σημειώνεται ότι η αύξηση του αριθμού των εργαζομένων δεν επηρεάζει την απόδοση του κάθε εργαζόμενου.

Β. Να περιγράψετε το Οικονομικό Κύκλωμα. (Απαιτείται διάγραμμα).

2000 – Γενικά Λύκεια

Α2. 1. Καταναλωτά είναι τα αγαθά τα οποία χρησιμοποιούνται:

α. αποκλειστικά από τους καταναλωτές.
β. μόνο στην παραγωγική διαδικασία
γ. μια μόνο φορά για τον σκοπό που έχουν παραχθεί
δ. πολλές φορές για τον σκοπό που έχουν παραχθεί.

Μονάδες 4

Β1. Να αναπτύξετε τις ιδιότητες της εξέλιξης και του πολλαπλασιασμού των οικονομικών αναγκών.

Μονάδες 13

Β2. Να αναπτύξετε τους βασικούς λόγους που συντελούν στον πολλαπλασιασμό και στην εξέλιξη των αναγκών.

Μονάδες 12

ΘΕΜΑ Γ Στον παρακάτω πίνακα δίνονται ορισμένοι συνδυασμοί ποσοτήτων παραγωγής των αγαθών Χ, και Ψ που βρίσκονται πάνω στην Καμπύλη των Παραγωγικών Δυνατοτήτων μιας υποθετικής οικονομίας.

Ζητείται: α. Να υπολογιστεί το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ για όλους τους διαδοχικούς συνδυασμούς.

Μονάδες 12

β. Να εξεταστεί (υπολογιστικά) με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας, ποιος από τους παρακάτω συνδυασμούς βρίσκεται επί, ποιος δεξιά και ποιος αριστερά της Καμπύλης των Παραγωγικών Δυνατοτήτων.
i) Χ=120 και Ψ=230

Μονάδες 5

ii) Χ=60 και Ψ= 560

Μονάδες 5

iii) Χ=100 και Ψ=500

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Δ (θέμα αποφοίτων – από δέσμες) Ο παρακάτω πίνακας που αφορά μια υποθετική οικονομία στην οποία, με δεδομένη την τεχνολογία, απασχολούνται πλήρως όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές για την παραγωγή δύο μόνο αγαθών, των Χ και Ψ.

α. Να υπολογίσετε τις μέγιστες ποσότητες του αγαθού Ψ καθώς και το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ (ΚΕΧ).
β. Για να παραχθούν οι 100 πρώτες μονάδες του αγαθού Χ, πόσες μονάδες του αγαθού Ψ πρέπει να θυσιαστούν;

2001 – Γενικά Λύκεια

Α2. Το μαγνητόφωνο ενός παιδιού είναι καταναλωτό αγαθό.

Μονάδες 3

Α6. Το οικόπεδο πάνω στο οποίο κτίζεται ένα εργοστάσιο ανήκει στο συντελεστή παραγωγής «κεφάλαιο».

Μονάδες 3

ΖΗΤΗΜΑ 1ο (Αποφοίτων από δέσμες)

Α. Τι εννοούμε με τον όρο παραγωγική διαδικασία; Να αναφέρετε τους συντελεστές παραγωγής. Πότε ένας συντελεστής παραγωγής θεωρείται «εν δυνάμει συντελεστής παραγωγής»;

2002 – Γενικά Λύκεια

Α1. Κεφαλαιουχικά αγαθά είναι εκείνα που χρησιμοποιούνται για την άμεση ικανοποίηση των αναγκών του ανθρώπου.

Μονάδες 3

2003 – Γενικά Λύκεια

Α6. Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε όρους του αγαθού Χ είναι ίσο με 3. Αυτό σημαίνει ότι:

α. Για να παραχθεί μια επιπλέον μονάδα από το αγαθό Χ, θα πρέπει να θυσιαστούν 3 μονάδες από το αγαθό Ψ
β. Για να παραχθεί μια επιπλέον μονάδα από το αγαθό Ψ, θα πρέπει να θυσιαστούν 3 μονάδες από το αγαθό Χ
γ. Μια αύξηση της ποσότητας του αγαθού Χ κατά 1% θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ποσότητας του αγαθού Ψ κατά 3%
δ. Μια αύξηση της ποσότητας του αγαθού Χ κατά 1% θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ποσότητας του αγαθού Ψ κατά 3%.

Μονάδες 5

2003 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α2. Η Καμπύλη των Παραγωγικών Δυνατότητων μιας οικονομίας, δείχνει τις μεγαλύτερες ποσότητες ενός προϊόντος που είναι δυνατόν να παραχθούν στην οικονομία, για κάθε δεδομένη ποσότητα του άλλου προϊόντος.

Μονάδες 3

2004 – Γενικά Λύκεια

ΟΜΑΔΑ Γ

Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα παραγωγικών δυνατοτήτων μιας υποθετικής οικονομίας η οποία, με δεδομένη τεχνολογία παράγει μόνο τα αγαθά Χ και Ψ χρησιμοποιώντας αποδοτικά όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της:

Γ1. Κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς στο τετράδιό σας να συμπληρώσετε τα πέντε κενά του πίνακα στα οποία υπάρχουν ερωτηματικά.

Μονάδες 10

Γ2. Όταν αυξάνεται η παραγωγή του Ψ, το κόστος ευκαιρίας του Ψ είναι αυξανόμενο ή φθίνον; (Μονάδες 4). Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας με βάση τους παραγωγικούς συντελεστές της οικονομίας.

Μονάδες 8

Γ3. Όταν παράγονται 74 μονάδες του αγαθού Ψ, ποια είναι η μέγιστη ποσότητα από το αγαθό Χ που μπορεί να παράγει η συγκεκριμένη υποθετική οικονομία;

Μονάδες 7

2004 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α4. Στον παραγωγικό συντελεστή κεφάλαιο περιλαμβάνεται και το λίπασμα που θα χρησιμοποιηθεί σε μια καλλιέργεια σιταριού.

Μονάδες 3

2005 – Γενικά Λύκεια

Α1. Σε όλα τα οικονομούντα άτομα η λήψη των αποφάσεών τους δε βασίζεται στη βεβαιότητα του αποτελέσματος, αλλά στις προσδοκίες που τα άτομα διαμορφώνουν για τα αποτελέσματα των πράξεών τους.

Μονάδες 3

2005 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α1. Το πραγματικό κόστος ενός αγαθού είναι τα άλλα αγαθά που θυσιάστηκαν για την παραγωγή του.

Μονάδες 3

ΟΜΑΔΑ Γ Δίνεται ο παρακάτω πίνακας παραγωγικών δυνατοτήτων μιας υποθετικής οικονομίας η οποία, με δεδομένη τεχνολογία, παράγει μόνο τα αγαθά Χ και Ψ χρησιμοποιώντας αποδοτικά όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της:

Γ1. Κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς στο τετράδιό σας να συμπληρώσετε τα κενά του πίνακα στα οποία υπάρχουν ερωτηματικά.

Μονάδες 12

Γ2. Να εξετάσετε (υπολογιστικά) με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας αν καθένας από τους παρακάτω συνδυασμούς είναι μέγιστος, εφικτός ή ανέφικτος:

α. Κ(Χ=20, Ψ=505)
β. Λ(Χ=30, Ψ=500).

Μονάδες 8

Γ3. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες από το αγαθό Ψ θα θυσιαστούν, προκειμένου να παραχθούν οι πρώτες 120 μονάδες του αγαθού Χ.

Μονάδες 5

2006 – Γενικά Λύκεια

Α5. Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Α σε όρους του αγαθού Β δείχνει πόσες μονάδες του αγαθού Β θυσιάζονται, όταν παράγεται μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Α.

Μονάδες 3

2006 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α3. Κεφαλαιουχικά αγαθά είναι εκείνα που χρησιμοποιούνται για την άμεση ικανοποίηση των αναγκών των ανθρώπων.

Μονάδες 3

ΟΜΑΔΑ Β Να περιγράψετε τις ιδιότητες των οικονομικών αναγκών: της εξέλιξης (μονάδες 4), του πολλαπλασιασμού (μονάδες 3), του κορεσμού (μονάδες 6), καθώς και τους βασικούς λόγους που συντελούν στον πολλαπλασιασμό και την εξέλιξη των αναγκών (μονάδες 12).

Μονάδες 25

2007 – Γενικά Λύκεια

Α1. Το χρηματικό κόστος ενός αγαθού είναι το πραγματικό ή εναλλακτικό κόστος του εκφρασμένο σε χρήμα.

Μονάδες 3

2007 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α2. Καταναλωτά αγαθά είναι εκείνα που μόνο μια φορά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το σκοπό που έχουν παραχθεί.

Μονάδες 3

ΟΜΑΔΑ Γ Μια οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ και απασχολεί όλους τους παραγωγικούς συντελεστές με δεδομένη την τεχνολογία, όπως στον παρακάτω πίνακα.

Γ1. Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε μονάδες του αγαθού Χ για τους συνδυασμούς από Α σε Β, από Β σε Γ, από Γ σε Δ και από Δ σε Ε είναι αντίστοιχα ½, 1, 2 και 4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παραπάνω πίνακα και να συμπληρώσετε τα κενά του παρουσιάζοντας τους σχετικούς υπολογισμούς.

Μονάδες 9

Γ2. Να εξετάσετε (υπολογιστικά) με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας αν καθένας από τους παρακάτω παραγωγικούς συνδυασμούς είναι άριστος (μέγιστος), εφικτός ή ανέφικτος.

α. Κ (Χ=20, Ψ=27)
β. Λ (Χ=30, Ψ=22).

Μονάδες 6

Γ3. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Χ πρέπει να θυσιαστούν, προκειμένου να παραχθούν οι 10 πρώτες μονάδες του αγαθού Ψ.

Μονάδες 5

Γ4. Να κατασκευάσετε την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ) της Οικονομίας εμφανίζοντας τις ποσότητες των αγαθών Χ και Ψ, για τους παραγωγικούς συνδυασμούς, στα σημεία Α, Β, Γ, Δ και Ε του παραπάνω πίνακα.

Μονάδες 5

2008 – Γενικά Λύκεια

Α1. Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα του καταμερισμού των έργων είναι ότι η μεγάλη εξειδίκευση οδηγεί και σε διάφορες βελτιώσεις του τρόπου με τον οποίο γίνεται η παραγωγή, δηλαδή σε διάφορες εφευρέσεις, και αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγής.

Μονάδες 3

2009 – Γενικά Λύκεια

ΟΜΑΔΑ Γ Μία υποθετική οικονομία παράγει δύο μόνον αγαθά, το Χ και το Ψ. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται έξι συνδυασμοί ποσοτήτων των αγαθών Χ και Ψ που παράγει η εν λόγω οικονομία, με δεδομένη την τεχνολογία παραγωγής και χρησιμοποιώντας αποδοτικά (ορθολογικά) όλους τους συντελεστές παραγωγής που έχει στη διάθεσή της.

Γ1. Να σχεδιάσετε την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων της οικονομίας, στην τελευταία σελίδα του τετραδίου σας (στο μιλιμετρέ).

Μονάδες 5

Γ2. Να υπολογίσετε το κόστος ευκαιρίας του Ψ σε όρους του Χ, όταν η οικονομία μετακινείται από τον συνδυασμό Γ στον συνδυασμό Δ, καθώς και το κόστος ευκαιρίας του Χ σε όρους του Ψ, όταν η οικονομία μετακινείται από τον συνδυασμό Β στον συνδυασμό Α.

Μονάδες 6

Γ3. Αν η οικονομία παράγει 50 μονάδες από το αγαθό Χ, ποια είναι η μέγιστη ποσότητα του αγαθού Ψ που μπορεί να παραχθεί;

Μονάδες 4

Γ4. Πώς είναι δυνατόν να παραχθεί ο ανέφικτος συνδυασμό που αντιστοιχεί σε 20 μονάδες αγαθού Χ και σε 125 μονάδες του αγαθού Ψ;

Μονάδες 5

Γ5. Να χαρακτηρίσετε τον συνδυασμό που αντιστοιχεί σε 50 μονάδες του αγαθού Χ και σε 40 μονάδες του αγαθού Ψ (μονάδες 2). Τι συμβαίνει στην οικονομία, όταν παράγεται αυτός ο συνδυασμός; (μονάδες 3)

Μονάδες 5

2009 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α5. Κεφαλαιουχικά αγαθά είναι εκείνα που χρησιμοποιούνται για την άμεση ικανοποίηση των αναγκών των ανθρώπων.

Μονάδες 3

Α7. Η Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων μιας οικονομίας μετατοπίζεται προς τα δεξιά, όταν:

α. μειωθεί το εργατικό δυναμικό.
β. αυξηθεί το ποσοστό ανεργίας.
γ. βελτιωθεί η τεχνολογία παραγωγής των αγαθών.
δ. χρησιμοποιηθούν μηχανήματα που ήταν αχρησιμοποίητα.

Μονάδες 5

2010 – Γενικά Λύκεια

Α2. Μία οικονομία που παράγει μόνο δύο αγαθά, το Χ και το Ψ, χρησιμοποιώντας όλους τους παραγωγικούς συντελεστές που έχει στη διάθεσή της αποδοτικά (ορθολογικά), με δεδομένη την τεχνολογία παραγωγής, μπορεί να παράγει 60 μονάδες από το αγαθό Χ και 100 μονάδες από το αγαθό Ψ ή 80 μονάδες από το αγαθό Χ και 60 μονάδες από το αγαθό Ψ. Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, το κόστος ευκαιρίας (εναλλακτικό κόστος) του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ είναι ίσο με:

α. 1/2
β. 2
γ. 40
δ. 20

Μονάδες 5

Β1. Αφού αναφέρετε ποιο φαινόμενο ονομάζεται καταμερισμός των έργων ή της Εργασίας (μονάδες 4), στη συνέχεια να περιγράψετε τα πλεονεκτήματα του καταμερισμού των έργων (μονάδες 18) καθώς και το βασικό του μειονέκτημα (μονάδες 3). (Δεν απαιτείται η χρήση παραδειγμάτων).

Μονάδες 25

2010 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α1. α. Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ δείχνει πόσες μονάδες του αγαθού Χ θυσιάζονται, όταν παράγεται μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Ψ.

Μονάδες 3

Α1. β. Η διαφήμιση επιδρά ψυχολογικά στον καταναλωτή και του δημιουργεί την επιθυμία απόκτησης αγαθών, δηλαδή του δημιουργεί ανάγκες που διαφορετικά δε θα υπήρχαν.

Μονάδες 3

2011 – Γενικά Λύκεια

Α1. α. Οι ροές αγαθών, παραγωγικών συντελεστών και χρήματος μεταξύ των επιχειρήσεων, των νοικοκυριών και του κράτους είναι συνεχείς και έχουν πάντοτε το ίδιο μέγεθος.

Μονάδες 3

δ. Το κόστος ευκαιρίας είναι συνήθως αυξανόμενο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι συντελεστές παραγωγής δεν είναι εξίσου κατάλληλοι για την παραγωγή όλων των αγαθών.

Μονάδες 3

2011 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

ΘΕΜΑ Γ Έστω μία οικονομία που απασχολεί 6 εργαζόμενους και παράγει δύο μόνον αγαθά, το Χ και το Ψ. Κάθε εργαζόμενος μπορεί να παράγει είτε 5 μονάδες του αγαθού Χ είτε 10 μονάδες του αγαθού Ψ.

Γ1. Να παρουσιάσετε τον πίνακα με τους συνδυασμούς παραγόμενων ποσοτήτων για τα αγαθά Χ, Ψ (μονάδες 5) και να γίνει η καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων της οικονομίας (μονάδες 3).

Μονάδες 8

Γ2. Να βρεθεί σε όλους τους συνδυασμούς το κόστος ευκαιρίας του Χ (μονάδες 3) και να αιτιολογήσετε τη μορφή της καμπύλης παραγωγικών δυνατοτήτων, σε σχέση με τους παραγωγικούς συντελεστές που χρησιμοποιούνται (μονάδες 2).

Μονάδες 5

Γ3. Πόσες μονάδες του αγαθού Χ θα θυσιαστούν για να παραχθούν οι τελευταίες 15 μονάδες του αγαθού Ψ;

Μονάδες 5

Γ4. Έστω ότι παράγεται ο συνδυασμός Χ=10 και Ψ=20. Αν θελήσουμε να αυξήσουμε την παραγωγή του αγαθού Χ κατά 7 μονάδες, πόσο θα πρέπει να μεταβληθεί η παραγωγή του Ψ, ώστε ο νέος συνδυασμός που θα προκύψει να είναι μέγιστος;

Μονάδες 4

Γ5. Να αναφέρετε τις βασικές υποθέσεις πάνω στις οποίες στηρίζεται η καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων.

Μονάδες 3

2012 – Γενικά Λύκεια

Α1. α. Η λήψη των αποφάσεων των οικονομούντων ατόμων δε βασίζεται στη βεβαιότητα του αποτελέσματος, αλλά στις προσδοκίες που τα άτομα διαμορφώνουν για τα αποτελέσματα των πράξεών τους.

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Β Β1. Να αναπτύξετε τις ιδιότητες της εξέλιξης και του πολλαπλασιασμού των οικονομικών αναγκών.

Μονάδες 8

Β2. Να αναπτύξετε τους βασικούς λόγους που συντελούν στην εξέλιξη και τον πολλαπλασιασμό των οικονομικών αναγκών.

Μονάδες 10

Β3. Να αναπτύξετε την ιδιότητα του κορεσμού των οικονομικών αναγκών.

Μονάδες 7

ΘΕΜΑ Γ Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα παραγωγικών δυνατοτήτων μιας υποθετικής οικονομίας η οποία, με δεδομένη τεχνολογία, παράγει μόνο τα αγαθά Χ, Ψ, χρησιμοποιώντας αποδοτικά όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της.

Γ1. Κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς στο τετράδιό σας, να συμπληρώσετε τα πέντε κενά του πίνακα στα οποία υπάρχουν ερωτηματικά.

Μονάδες 10

Γ2. Να εξετάσετε υπολογιστικά, με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας, ποιος από τους παρακάτω συνδυασμούς βρίσκεται επί, ποιος δεξιά και ποιος αριστερά της καμπύλης παραγωγικών δυνατοτήτων.

α. Κ(Χ=60, Ψ=180), β. Λ(Χ=110, Ψ=50) και γ. Μ(Χ=15, Ψ=265)

Μονάδες 9

Γ3. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες από το αγαθό Ψ θα θυσιαστούν προκειμένου να παραχθούν οι πρώτες 100 μονάδες του αγαθού Χ.

Μονάδες 3

Γ4. Να χαρακτηρίσετε τον συνδυασμό που αντιστοιχεί σε 50 μονάδες του αγαθού Χ και 160 μονάδες του αγαθού Ψ. Τι συμβαίνει στην οικονομία, όταν παράγεται αυτός ο συνδυασμός;

Μονάδες 3

2012 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α1. δ. Ανθρώπινο κεφάλαιο ονομάζουμε το σύνολο των γνώσεων και ικανοτήτων που αποκτά ο άνθρωπος με τη μόρφωση και την εμπειρία του.

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Β Β1. Να περιγράψετε το οικονομικό κύκλωμα ενός οικονομικού συστήματος με τη βοήθεια διαγράμματος (μονάδες 20) και να αναφέρετε τα σχόλια που αφορούν τις ροές του (μονάδες 5).

Μονάδες 25

2013 – Γενικά Λύκεια

Α1. β. Το πραγματικό κόστος ενός αγαθού είναι τα άλλα αγαθά, που θυσιάστηκαν για την παραγωγή του.

Μονάδες 3

δ. Μια γεωργική έκταση, όσο παραμένει ακαλλιέργητη, είναι εν δυνάμει συντελεστής παραγωγής.

Μονάδες 3

Α2. Για την παραγωγή 60 μονάδων του αγαθού Ψ θυσιάζονται 30 μονάδες του αγαθού Χ. Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ είναι:

α. 0,5
β. 2
γ. 0,2
δ. 30

Μονάδες 5

2013 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α1. α. Η κυκλοφορία των προϊόντων μέσα στο οικονομικό σύστημα συνοδεύεται από μια αντίθετη σε κατεύθυνση κυκλοφορία χρήματος.

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Β Η οικονομική επιστήμη μελετά τα οικονομικά αγαθά, τα οποία είναι αποτέλεσμα της παραγωγικής προσπάθειας των ανθρώπων.

Β1. Ποιο είναι το κύριο χαρακτηριστικό των οικονομικών αγαθών;

Μονάδες 2

Β2. Να περιγράψετε την ταξινόμηση των οικονομικών αγαθών στις παρακάτω κατηγορίες, δίνοντας και σχετικά παραδείγματα:

α. υλικά και άυλα αγαθά ή υπηρεσίες. (μονάδες 5)
β. διαρκή και καταναλωτά. (μονάδες 5)
γ. κεφαλαιουχικά και καταναλωτικά αγαθά. (μονάδες 8)

Μονάδες 18

Β3. Το ίδιο το αγαθό μπορεί να ανήκει σε δύο κατηγορίες ανάλογα με το σκοπό της χρήσης του. Να δώσετε δύο τεκμηριωμένα παραδείγματα.

Μονάδες 5

2014 – Γενικά Λύκεια

ΘΕΜΑ Γ

Μια οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ και απασχολεί όλους τους παραγωγικούς συντελεστές πλήρως και αποδοτικά με δεδομένη τεχνολογία, όπως στον παρακάτω πίνακα. Είναι, επίσης, γνωστό ότι, όταν όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται στην παραγωγή του αγαθού Ψ, τότε η οικονομία παράγει 250 μονάδες του αγαθού Ψ.

Ζητείται

Γ1. να μεταφέρετε τον πίνακα στον τετράδιό σας και να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές, κάνοντας τους αντίστοιχους υπολογισμούς.

Μονάδες 5

Γ2. να υπολογίσετε το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ και να το χαρακτηρίσετε ως αυξανόμενο, σταθερό ή μειούμενο. (μονάδες 4)
Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 4)

Μονάδες 8

Γ3. με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας, να χαρακτηρίσετε τον συνδυασμό Χ = 80, Ψ = 45 ως εφικτό ή ανέφικτο. (μονάδες 3)
Να εξηγήσετε την οικονομική σημασία του συνδυασμού. (μονάδες 3)

Μονάδες 6

Γ4. να βρείτε πόσες μονάδες του αγαθού Ψ πρέπει να θυσιαστούν αν η παραγωγή του αγαθού Χ αυξηθεί από 20 μονάδες σε 70 μονάδες.

Μονάδες 6

2014 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α1. ε. Η εκμετάλλευση ακαλλιέργητης γης μετατοπίζει την καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων προς τα δεξιά.

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Γ Μία οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ και απασχολεί όλους τους παραγωγικούς συντελεστές πλήρως και αποδοτικά με δεδομένη τεχνολογία, όπως στον πίνακα 1. Είναι, επίσης, γνωστό ότι, όταν όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται στην παραγωγή του αγαθού Ψ, τότε η οικονομία παράγει 62 μονάδες του αγαθού Ψ.

Πίνακας 1

Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα 1 στο τετράδιό σας και να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές, κάνοντας τους αντίστοιχους υπολογισμούς. Να λάβετε υπόψη ότι το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε μονάδες του αγαθού Χ, για τους συνδυασμούς από το Α έως το Β και από το Β έως το Γ, είναι αντίστοιχα ½ και 1, ενώ το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε μονάδες του αγαθού Ψ για τους συνδυασμούς από το Ε έως το Δ και από το Δ έως το Γ είναι αντίστοιχα ¼ και ½.

Μονάδες 6

Γ2. Να εξετάσετε υπολογιστικά εάν ο συνδυασμός Χ=80 και Ψ=35 βρίσκεται επί, πάνω ή κάτω από την καμπύλη των παραγωγικών δυνατοτήτων.

Μονάδες 4

Γ3. Να υπολογίσετε τις μονάδες του αγαθού Ψ που πρέπει να θυσιαστούν για να παραχθούν οι πρώτες 85 μονάδες του αγαθού Χ.

Μονάδες 5

Γ4. Να υπολογίσετε τις μονάδες του αγαθού Χ που πρέπει να θυσιαστούν για να παραχθούν οι τελευταίες 20 μονάδες του αγαθού Ψ.

Μονάδες 5

Γ5. Να εξηγήσετε τον τρόπο με τον οποίο ένας εφικτός συνδυασμός παραγωγής μιας οικονομίας μπορεί να μεταβεί πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων.

Μονάδες 5

2015 – Γενικά Λύκεια

Α1. α. Η μεγάλη εξειδίκευση των ανθρώπων σε μια δραστηριότητα που συχνά είναι πολύ περιορισμένη, μετατρέπει την εργασία σε ανιαρή απασχόληση.

Μονάδες 3

β. Οι ανάγκες ως σύνολο δεν είναι απεριόριστες και καθεμία ανάγκη ξεχωριστά υπόκειται σε προσωρινό κορεσμό.

Μονάδες 3

ε. Η έννοια της αγοράς περιορίζεται σε ένα γεωγραφικό χώρο.

Μονάδες 3

2015 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α1. γ. Το πιεστήριο ενός τυπογραφείου είναι υλικό, διαρκές και καταναλωτικό αγαθό.

Μονάδες 3

Α1. ε. Η μείωση της ανεργίας σε μια οικονομία προκαλεί μετατόπιση της καμπύλης των παραγωγικών της δυνατοτήτων προς τα δεξιά.

Μονάδες 3

Α2. Το κόστος ευκαιρίας ενός αγαθού Ζ σε όρους του αγαθού Κ είναι:

α. η ποσοστιαία μεταβολή της ποσότητας του αγαθού Κ που θυσιάζεται προς τις μονάδες του αγαθού Ζ που παράγονται
β. οι μονάδες του αγαθού Ζ που θυσιάζονται για την παραγωγή μίας επιπλέον μονάδας του αγαθού Κ
γ. οι μονάδες του αγαθού Ζ που θυσιάζονται προς τις μονάδες του αγαθού Κ που παράγονται
δ. οι μονάδες του αγαθού Κ που θυσιάζονται για την παραγωγή μίας επιπλέον μονάδας του αγαθού Ζ.

Μονάδες 5

2016 – Γενικά Λύκεια

Α1. α. Ένας σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει την οικονομική ζωή των ανθρώπων είναι η αβεβαιότητα που υπάρχει σχετικά με τα αποτελέσματα των ενεργειών τους.

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Γ

Δίνεται ο παρακάτω πίνακας με τους μέγιστους συνδυασμούς παραγωγικών δυνατοτήτων μιας οικονομίας που παράγει μόνο τα αγαθά Χ και Ψ. Όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται πλήρως και αποδοτικά και η τεχνολογία παραγωγής τους είναι δεδομένη.

Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς, να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές.

Μονάδες 7

Γ2. Να σχεδιάσετε την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ) της οικονομίας.

Μονάδες 4

Γ3. Ποια είναι η μέγιστη ποσότητα του αγαθού Ψ που μπορεί να παραχθεί, όταν παράγονται 75 μονάδες από το αγαθό Χ;

Μονάδες 4

2016 – ΕΠΑΛ

Α1. α. Στο οικονομικό κύκλωμα οι ροές είναι συνεχείς, δηλαδή συμβαίνουν σε κάθε χρονική στιγμή.

Μονάδες 3

Β1. Να αναπτύξετε τους βασικούς λόγους που συντελούν στον πολλαπλασιασμό και στην εξέλιξη των αναγκών.

Μονάδες 16

Β2. Να δώσετε τους ορισμούς των συντελεστών παραγωγής «εργασία», «έδαφος» και «κεφάλαιο».

Μονάδες 9

2016 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α1. γ. Οι άνθρωποι προσπαθούν να ξεπεράσουν την έλλειψη των αγαθών, μεταξύ άλλων, με την οργανωμένη δραστηριότητα, την ανάπτυξη της τεχνολογίας και την εξεύρεση νέων παραγωγικών πόρων.

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Γ Μια οικονομία απασχολεί πέντε (5) εργάτες και παράγει μόνο δύο αγαθά Χ και Ψ, με δεδομένη τεχνολογία. Η οικονομία χρησιμοποιεί μόνο τον συντελεστή παραγωγής «εργασία» και οι εργάτες απασχολούνται πλήρως και αποδοτικά, είτε στην παραγωγή του αγαθού Χ, είτε στην παραγωγή του αγαθού Ψ, είτε σε συνδυασμούς συμπαραγωγής των δύο αγαθών.

• Ο ένας εργάτης παράγει, είτε δεκαέξι (16) μονάδες από το αγαθό Χ, είτε τέσσερις (4) μονάδες από το αγαθό Ψ.
• Οι δύο εργάτες παράγουν, είτε τριάντα δύο (32) μονάδες από το αγαθό Χ, είτε οχτώ (8) μονάδες από το αγαθό Ψ.
• Οι τρεις εργάτες παράγουν, είτε σαράντα οχτώ (48) μονάδες από το αγαθό Χ, είτε δώδεκα (12) μονάδες από το αγαθό Ψ.
• Οι τέσσερις εργάτες παράγουν, είτε εξήντα τέσσερις (64) μονάδες από το αγαθό Χ, είτε δεκάξι (16) μονάδες από το αγαθό Ψ.
• Οι πέντε εργάτες παράγουν, είτε ογδόντα (80) μονάδες από το αγαθό Χ, είτε είκοσι (20) μονάδες από το αγαθό Ψ.

Γ1. Να παρουσιάσετε τον πίνακα με τους συνδυασμούς παραγόμενων ποσοτήτων για τα αγαθά Χ και Ψ (μονάδες 5), να σχεδιάσετε με στυλό στο τετράδιό σας την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων της οικονομίας (μονάδες 3) και να αιτιολογήσετε τη μορφή της (μονάδες 4).

Μονάδες 12

Γ2. Να υπολογίσετε τη μέγιστη ποσότητα του αγαθού Χ που μπορεί να παραχθεί, όταν παράγονται δέκα (10) μονάδες από το αγαθό Ψ.

Μονάδες 5

Γ3. Να εξετάσετε, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς, αν ο συνδυασμός Λ (Χ = 30, Ψ = 15) είναι εφικτός ή ανέφικτος.

Μονάδες 5

Γ4. Αν μειωθεί ο αριθμός των εργατών από πέντε (5) σε τέσσερις (4), να σχεδιάσετε με στυλό στο τετράδιό σας τη νέα Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων της οικονομίας στο ίδιο διάγραμμα. (Σημειώνεται ότι η μείωση του αριθμού των εργατών δεν επηρεάζει την απόδοσή τους.)

Μονάδες 3

2016 – ΕΠΑΛ, επαναληπτικές (νέο σύστημα)

Α2. 2. Το τρακτέρ που χρησιμοποιείται στην αγροτική παραγωγή είναι:

α. καταναλωτό, υλικό και κεφαλαιουχικό αγαθό
β. καταναλωτό, άυλο και καταναλωτικό αγαθό
γ. διαρκές, υλικό και καταναλωτικό αγαθό
δ. διαρκές, υλικό και κεφαλαιουχικό αγαθό

Μονάδες 5

ΘΕΜΑ Δ

Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα Παραγωγικών Δυνατοτήτων μιας υποθετικής οικονομίας, η οποία με δεδομένη τεχνολογία παράγει μόνο δύο αγαθά Χ και Ψ, χρησιμοποιώντας αποδοτικά όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της.

Δ1. Κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς στο τετράδιό σας, να αντικαταστήσετε τα πέντε (5) ερωτηματικά του πίνακα με τις σωστές τιμές.

Μονάδες 10

Δ2. Να σχεδιάσετε με στυλό στο τετράδιό σας την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ) της οικονομίας.

Μονάδες 5

Δ3. Αν η οικονομία παράγει 50 μονάδες του αγαθού Χ, ποια είναι η μέγιστη ποσότητα του αγαθού Ψ που μπορεί να παραχθεί;

Μονάδες 5

Δ4. Να χαρακτηρίσετε το συνδυασμό που αντιστοιχεί σε 25 μονάδες του αγαθού Χ και 80 μονάδες του αγαθού Ψ (μον. 2). Τι συμβαίνει στην οικονομία όταν παράγεται ο συνδυασμός αυτός; (μον. 3)

Μονάδες 5

2017 – Γενικά Λύκεια

ΘΕΜΑ Β Β1. Να περιγράψετε τις τρεις κατηγορίες στις οποίες ταξινομούνται οι συντελεστές παραγωγής και να δώσετε παραδείγματα.

Μονάδες 12

Β2. Να δώσετε τον ορισμό της επιχειρηματικότητας, η οποία θεωρείται από ορισμένους οικονομολόγους ως ο τέταρτος συντελεστής παραγωγής.

Μονάδες 3

Β3. Να περιγράψετε το κύριο οικονομικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει κάθε κοινωνία.

Μονάδες 10

2017 – ΕΠΑΛ

Α1. α. Το οικονομικό πρόβλημα κάθε κοινωνίας προέρχεται από τη διαφορά που υπάρχει μεταξύ του πλήθους των αναγκών, τις οποίες οι άνθρωποι επιδιώκουν να ικανοποιήσουν, και του περιορισμένου όγκου των αγαθών τα οποία υπάρχουν για την ικανοποίηση αυτών των αναγκών.

Μονάδες 3

Α2. 1. Το ψυγείο που χρησιμοποιείται σε ένα κρεοπωλείο είναι:

α. υλικό, διαρκές, καταναλωτικό αγαθό
β. υλικό, καταναλωτό, κεφαλαιουχικό αγαθό
γ. υλικό, διαρκές, κεφαλαιουχικό αγαθό
δ. ελεύθερο, υλικό, καταναλωτικό αγαθό

Μονάδες 5

ΘΕΜΑ Γ

Μια οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ και απασχολεί όλους τους παραγωγικούς συντελεστές με δεδομένη τεχνολογία, όπως στον πίνακα:

Γ1. Με βάση τα δεδομένα του προηγούμενου πίνακα να κατασκευάσετε την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ) της οικονομίας.

Μονάδες 4

Γ2. Να βρείτε το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ και να εξηγήσετε γιατί το κόστος ευκαιρίας είναι αυξανόμενο.

Μονάδες 8

Γ3. Με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας να εξετάσετε (υπολογιστικά) αν ο καθένας από τους παρακάτω συνδυασμούς Κ(Χ=80, Ψ=400) και Λ(Χ=160, Ψ=50) είναι εφικτός, μέγιστος ή ανέφικτος.

Μονάδες 8

Γ4. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Χ πρέπει να θυσιαστούν για να παραχθούν οι πρώτες 180 μονάδες του αγαθού Ψ.

Μονάδες 5

2017 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α1. β. Όταν σε μια οικονομία οι παραγωγικοί συντελεστές υποαπασχολούνται, τότε η Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων μετατοπίζεται προς τα αριστερά.

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Γ

Δίνεται ο παρακάτω πίνακας με τους μέγιστους συνδυασμούς παραγωγικών δυνατοτήτων μιας οικονομίας, η οποία παράγει μόνο τα αγαθά Χ και Ψ. Όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται πλήρως και αποδοτικά, και η τεχνολογία παραγωγής τους είναι δεδομένη.

Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς, να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές. Ισχύει ότι, μεταξύ των συνδυασμών Β και Γ, με θυσία 4 μονάδων του αγαθού Ψ παράγονται 2 μονάδες του αγαθού Χ και, μεταξύ των συνδυασμών Γ και Δ, με θυσία 2 μονάδων του αγαθού Χ παράγονται 8 μονάδες του αγαθού Ψ.

Μονάδες 10

Γ2. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Ψ πρέπει να θυσιαστούν, για να παραχθεί η 13η μονάδα του αγαθού Χ. Να αιτιολογηθεί η απάντησή σας.

Μονάδες 3

Γ3. Έστω ότι όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται στην παραγωγή του αγαθού Ψ. Αν η οικονομία θυσιάσει 50 μονάδες του αγαθού Ψ, πόσες μονάδες του αγαθού Χ μπορούν να παραχθούν με πλήρη απασχόληση των παραγωγικών συντελεστών;

Μονάδες 2

Γ4. α. Να ορίσετε τι δείχνει η Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ) (μονάδες 2) και να σχεδιάσετε την ΚΠΔ για τη συγκεκριμένη οικονομία. (μονάδες 2)
β. Αν η οικονομία παράγει έναν εφικτό συνδυασμό, με ποιον τρόπο μπορεί να αυξήσει τις ποσότητες και των δύο αγαθών, ώστε αυτός να γίνει μέγιστος; (μονάδες 3)

Μονάδες 7

Γ5. Να προσδιορίσετε ποιο είναι το πραγματικό κόστος της οικονομίας για την παραγωγή των 30 πρώτων μονάδων του αγαθού Χ.

Μονάδες 3

2017 – ΕΠΑΛ (πρόσθετες)

Α1. α. Ο όρος εξέλιξη ως ιδιότητα των αναγκών αναφέρεται στη διαφοροποίηση των αγαθών που χρησιμοποιούνται για την ικανοποίηση της ίδιας ανάγκης.

Μονάδες 3

Β1. Αφού αναφέρετε την έννοια του φαινομένου του καταμερισμού των έργων ή της εργασίας (μον. 5), να καταγράψετε τα πλεονεκτήματά του (μον. 12) και στη συνέχεια να αναλύσετε το βασικό του μειονέκτημα, δίνοντας ένα παράδειγμα (μον. 8).

Μονάδες 25

2017 – ΕΠΑΛ, επαναληπτικές

Α1. α. Το χρηματικό κόστος είναι το πραγματικό ή εναλλακτικό κόστος εκφρασμένο σε χρήμα.

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Δ

Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα που μας δίνει τις παραγόμενες ποσότητες μιας υποθετικής οικονομίας, η οποία με δεδομένη τεχνολογία παράγει μόνο τα αγαθά Χ και Ψ χρησιμοποιώντας αποδοτικά όλους τους παραγωγικούς συντελεστές που έχει στη διάθεσή της:

Δ1. Κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς στο τετράδιό σας, να συμπληρώσετε τα πέντε (5) κενά του πίνακα που υποδεικνύονται με ερωτηματικά.

Μονάδες 10

Δ2. Να σχεδιάσετε με στυλό στο τετράδιό σας την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ) της παραπάνω οικονομίας.

Μονάδες 5

Δ3. Όταν αυξάνεται η παραγωγή του αγαθού Χ το κόστος ευκαιρίας του είναι αυξανόμενο ή φθίνον; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας με βάση τους παραγωγικούς συντελεστές της οικονομίας.

Μονάδες 5

Δ4. Όταν παράγονται 60 μονάδες του αγαθού Ψ, ποια είναι η μέγιστη ποσότητα από το αγαθό Χ που μπορεί να παράγει η παραπάνω οικονομία.

Μονάδες 5

2018 – Γενικά Λύκεια

Α1. α. Το πραγματικό κόστος ενός αγαθού είναι τα άλλα αγαθά που θυσιάστηκαν για την παραγωγή του.

Μονάδες 3

Α2. Έστω ο συνδυασμός Κ (80Χ, 50Ψ) δύο αγαθών Χ και Ψ επί της Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων μιας υποθετικής οικονομίας. Τότε:

α. η μέγιστη ποσότητα μόνο του αγαθού Χ που μπορεί να παράγει η οικονομία είναι 80 μονάδες.
β. η μέγιστη ποσότητα μόνο του αγαθού Ψ που μπορεί να παράγει η οικονομία είναι 50 μονάδες.
γ. η μέγιστη ποσότητα μόνο του αγαθού Χ που μπορεί να παράγει η οικονομία είναι μεγαλύτερη από 80 μονάδες.
δ. η μέγιστη ποσότητα μόνο του αγαθού Ψ που μπορεί να παράγει η οικονομία είναι μικρότερη από 50 μονάδες.

Μονάδες 5

2018 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α1. α. Στις σύγχρονες κοινωνίες τα παραχθέντα μέσα παραγωγής είναι τεχνολογικά πολύ εξελιγμένα και απαραίτητα για την παραγωγή των προϊόντων που χρειάζονται σήμερα οι άνθρωποι.

Μονάδες 3

Α1. β. Το κόστος ευκαιρίας ενός αγαθού Χ σε όρους παραγωγής ενός αγαθού Ψ είναι αυξανόμενο, γιατί οι συντελεστές παραγωγής είναι εξίσου κατάλληλοι για την παραγωγή και των δύο αγαθών.

Μονάδες 3

2018 – ΕΠΑΛ, επαναληπτικές

Α1. α. Με τον όρο «ανθρώπινο κεφάλαιο» εννοούμε το σύνολο των γνώσεων και των ικανοτήτων που αποκτά ο άνθρωπος με τη μόρφωση και την εμπειρία

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Γ

Γ1. Δίνεται ο παρακάτω πίνακας για μια υποθετική οικονομία, η οποία, με δεδομένη τεχνολογία και απασχολώντας αποδοτικά όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της, παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ.

Με βάση τα δεδομένα του παραπάνω πίνακα, να απαντήσετε στα παρακάτω ερωτήματα, παραθέτοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς, όπου απαιτείται.

α. Να σχεδιάσετε με στυλό στο τετράδιό σας την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ) της παραπάνω οικονομίας (μον. 4).
β. Να υπολογίσετε το Κόστος Ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ από τον συνδυασμό Γ στον συνδυασμό Δ (μον. 4).
γ. Να υπολογίσετε το Κόστος Ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε όρους του αγαθού Χ από τον συνδυασμό Β στον συνδυασμό Α (μον. 4).
δ. Με τη βοήθεια του Κόστους Ευκαιρίας, να ελέγξετε υπολογιστικά αν ο συνδυασμός (Χ=320, Ψ=220) είναι εφικτός, ανέφικτος ή μέγιστος (μον. 4).

Μονάδες 16

Γ2. Να αναφέρετε τη διαφορά μεταξύ:

α. ελεύθερων και οικονομικών αγαθών (μον. 3).
β. διαρκών και καταναλωτών αγαθών (μον. 3).
γ. κεφαλαιουχικών και καταναλωτικών αγαθών (μον. 3).

Μονάδες 9

2019 – Γενικά Λύκεια

Α1. α. Το χρήμα είναι ένας από τους συντελεστές παραγωγής.

Μονάδες 3

Α2. Το κόστος ευκαιρίας παραγωγής ενός αγαθού Α σε μονάδες αγαθού Β είναι 0,5. Αυτό σημαίνει ότι για να παραχθεί μία επιπλέον μονάδα του αγαθού Β θυσιάζονται:

α. 1 μονάδα του αγαθού Α.
β. 2 μονάδες του αγαθού Α.
γ. 0,5 μονάδες του αγαθού Α.
δ. 1,5 μονάδες του αγαθού Α.

Μονάδες 5

2019 – ΕΠΑΛ

Α1. α. Ένα στρέμμα γης, όσο παραμένει ακαλλιέργητο, είναι εν δυνάμει συντελεστής παραγωγής.

Μονάδες 3

Α2. 1. Αν το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ είναι 2, αυτό σημαίνει ότι:

α. Για να παραχθούν δύο μονάδες του αγαθού Ψ, πρέπει να θυσιαστούν δύο μονάδες του αγαθού Χ.
β. Για να παραχθούν δύο μονάδες του αγαθού Χ, πρέπει να θυσιαστούν δύο μονάδες του αγαθού Ψ.
γ. Για να παραχθεί μία μονάδα του αγαθού Χ, πρέπει να θυσιαστούν δύο μονάδες του αγαθού Ψ.
δ. Για να παραχθεί μία μονάδα του αγαθού Ψ, πρέπει να θυσιαστούν δύο μονάδες του αγαθού Χ.

ΘΕΜΑ Γ Γ1. Να αναφέρετε τις οικονομικές αποφάσεις που παίρνουν τα νοικοκυριά σχετικά με τη χρησιμοποίηση των εισοδημάτων τους (μον. 6) και τους παράγοντες που επηρεάζουν αυτές τις αποφάσεις (μον. 5). Ποια είναι η βασική επιδίωξη των νοικοκυριών στη λήψη των παραπάνω αποφάσεων (μον. 1);

Μονάδες 12

2019 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α1. α. Μία υποθετική οικονομία παράγει έναν συνδυασμό Κ δύο αγαθών, Χ και Ψ, ο οποίος βρίσκεται αριστερά της Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων. Για να αυξηθεί η παραγωγή του ενός αγαθού πρέπει οπωσδήποτε να μειωθεί η παραγωγή του άλλου.

Μονάδες 3

Α1. ε. Το κύριο οικονομικό πρόβλημα κάθε κοινωνίας προέρχεται από τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στο πλήθος των αναγκών που οι άνθρωποι επιδιώκουν να ικανοποιήσουν και στον περιορισμένο όγκο των αγαθών που υπάρχουν για την ικανοποίηση αυτών των αναγκών.

Μονάδες 3

Α2. Οι τρεις ιδιότητες των οικονομικών αναγκών είναι:

α. εξέλιξη, τεχνολογία, κορεσμός.
β. πολλαπλασιασμός, τεχνολογία, μίμηση.
γ. εξέλιξη, πολλαπλασιασμός, διαφήμιση.
δ. κορεσμός, πολλαπλασιασμός, εξέλιξη.

Μονάδες 5

2019 – ΕΠΑΛ, επαναληπτικές

Α1. α. Το έδαφος, η εργασία, το κεφάλαιο και το χρήμα είναι συντελεστές παραγωγής, γιατί συντελούν στην παραγωγική διαδικασία.

Μονάδες 3

β. Σε ένα οικονομικό κύκλωμα, οι παραγωγικοί συντελεστές που κατέχουν τα νοικοκυριά ρέουν προς τις επιχειρήσεις. Τα αγαθά που παράγονται από αυτές ρέουν προς τα νοικοκυριά. Για καθεμία από αυτές τις ροές υπάρχει μία αντίθετη ροή χρήματος.

Μονάδες 3

Α2. 1. Το οικονομικό πρόβλημα κάθε κοινωνίας προέρχεται από:

α. τις απεριόριστες ανάγκες των ανθρώπων
β. τους περιορισμένους παραγωγικούς πόρους
γ. την κακή διαχείριση της παραγωγής
δ. τις ανάγκες των ανθρώπων σε σχέση με την ποσότητα παραγόμενων αγαθών

Μονάδες 5

ΘΕΜΑ Δ Σε μία υποθετική οικονομία, η οποία χρησιμοποιεί δεδομένη τεχνολογία και απασχολεί πλήρως και αποδοτικά (ορθολογικά) όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της, παράγονται δύο αγαθά Χ και Ψ. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται οι μέγιστες ποσότητες από το αγαθό Χ, τις οποίες μπορεί να παράγει η οικονομία και το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ (ΚΕΧ):

α. Αφού μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παραπάνω πίνακα, να συμπληρώσετε τα κενά, γράφοντας τον κατάλληλο τύπο (μον. 1) και κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς (μον. 4). Να λάβετε υπόψη ότι για να παραχθούν 400 μονάδες από το αγαθό Χ χρησιμοποιούνται όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές της οικονομίας.
β. Να σχεδιάσετε στο τετράδιό σας με στυλό την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ) της παραπάνω υποθετικής οικονομίας. (μον. 4)
γ. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες από το αγαθό Ψ πρέπει να θυσιαστούν για να παραχθούν οι πρώτες 200 μονάδες του αγαθού Χ. (μον. 6)
δ. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες από το αγαθό Χ θα θυσιαστούν για να παραχθούν οι 50 τελευταίες μονάδες του αγαθού Ψ. (μον. 5)
ε. Αν παράγονται 500 μονάδες από το αγαθό Ψ, πόσες μονάδες του αγαθού Χ πρέπει να θυσιαστούν για να παραχθεί η 501η μονάδα του αγαθού Ψ; (μον. 5)

Μονάδες 25

2020 – Γενικά Λύκεια (παλαιό και νέο σύστημα)

Α1. α. Η συμπεριφορά του κράτους επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό την οικονομική ζωή της χώρας και τις αποφάσεις των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών.

Μονάδες 3

ε. Μια οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ με δεδομένη τεχνολογία, υποαπασχολώντας τους παραγωγικούς της συντελεστές. Για να αυξήσει την παραγωγή του αγαθού Χ, τότε απαραίτητα πρέπει να μειώσει την παραγωγή του αγαθού Ψ.

Μονάδες 3

Α2. Έστω ο συνδυασμός Κ (80Χ, 50Ψ) δύο αγαθών Χ και Ψ επί της Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων μιας υποθετικής οικονομίας. Τότε:

α. η μέγιστη ποσότητα μόνο του αγαθού Χ που μπορεί να παράγει η οικονομία είναι 80 μονάδες.
β. η μέγιστη ποσότητα μόνο του αγαθού Ψ που μπορεί να παράγει η οικονομία είναι 50 μονάδες.
γ. η μέγιστη ποσότητα μόνο του αγαθού Χ που μπορεί να παράγει η οικονομία είναι μεγαλύτερη από 80 μονάδες.
δ. η μέγιστη ποσότητα μόνο του αγαθού Ψ που μπορεί να παράγει η οικονομία είναι μικρότερη από 50 μονάδες.

Μονάδες 5

ΘΕΜΑ Γ Μια οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ με δεδομένη τεχνολογία, απασχολώντας όλους τους διαθέσιμους παραγωγικούς συντελεστές της αποδοτικά. Ο παρακάτω πίνακας απεικονίζει τους μέγιστους συνδυασμούς παραγωγικών δυνατοτήτων της συγκεκριμένης οικονομίας.

Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να συμπληρώσετε τα κενά, όπου υπάρχει ερωτηματικό, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς. Στον συνδυασμό Ε όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές χρησιμοποιούνται στην παραγωγή του αγαθού Χ.

Μονάδες 5

Γ2. Να υπολογίσετε το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ και να το χαρακτηρίσετε ως αυξανόμενο, σταθερό ή μειούμενο (μονάδες 4). Να αιτιολογήσετε πού οφείλεται ο χαρακτηρισμός αυτός σε σχέση με τους χρησιμοποιούμενους συντελεστές παραγωγής (μονάδες 2).

Μονάδες 6

Γ3. Με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας να εξετάσετε (υπολογιστικά) αν οι συνδυασμοί (α) Χ=43, Ψ=590 και (β) Χ=85, Ψ=455 είναι μέγιστοι, εφικτοί ή ανέφικτοι (μονάδες 6). Να αιτιολογήσετε τη σημασία των συνδυασμών αυτών για τη συγκεκριμένη οικονομία (μονάδες 4).

Μονάδες 10

Γ4. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Χ πρέπει να θυσιαστούν προκειμένου να παραχθούν οι τελευταίες 100 μονάδες του αγαθού Ψ.

Μονάδες 4

Α1. α. Η λήψη των αποφάσεων των οικονομούντων ατόμων βασίζεται στις προσδοκίες που τα άτομα διαμορφώνουν για τα αποτελέσματα των πράξεών τους.

Μονάδες 3

Α2. 1. Καταναλωτά αγαθά είναι εκείνα που:

α. χρησιμοποιούνται για την άμεση ικανοποίηση των αναγκών των ανθρώπων.
β. μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο μια φορά για το σκοπό για τον οποίο έχουν παραχθεί.
γ. μπορούν να χρησιμοποιηθούν πολλές φορές για τον ίδιο σκοπό, χωρίς να μεταβληθεί η φυσική τους υπόσταση.
δ. χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία από την οποία παράγονται άλλα αγαθά.

Μονάδες 5

Β1. Μια υποθετική οικονομία που απασχολεί αποδοτικά όλους τους παραγωγικούς συντελεστές και με δεδομένη την τεχνολογία παραγωγής παράγει δύο μόνο αγαθά, το αγαθό Χ και το αγαθό Ψ.
Για καθεμιά από τις παρακάτω περιπτώσεις να δείξετε διαγραμματικά τη μετατόπιση της Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ), όπου απαιτείται, και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας:

α. βελτίωση της τεχνολογίας στην παραγωγή του αγαθού Χ και του αγαθού Ψ.
β. κατασκευή νέων λιμανιών και αεροδρομίων στη χώρα.
γ. εμφάνιση ανεργίας στη χώρα.
δ. βελτίωση της τεχνολογίας στην παραγωγή μόνο του αγαθού Χ, η οποία οδηγεί σε αύξηση της παραγωγής του.
ε. μείωση εργατικού δυναμικού της χώρας. [Για καθεμιά από τις περιπτώσεις να γίνει ξεχωριστό διάγραμμα στο οποίο θα απεικονίζεται και η αρχική ΚΠΔ]

Μονάδες 25

ΘΕΜΑ Γ

Μια υποθετική οικονομία η οποία απασχολεί όλους τους παραγωγικούς συντελεστές που έχει στη διάθεσή της πλήρως και αποδοτικά και με δεδομένη τεχνολογία, παράγει τα εξής δύο προϊόντα Ω και Ζ, σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα:

Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να συμπληρώσετε τα κενά όπου υπάρχει ερωτηματικό, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς (με ακρίβεια δύο δεκαδικών ψηφίων, όπου είναι απαραίτητο).

Μονάδες 8

Γ2. Πόσες μονάδες του αγαθού Ω πρέπει να θυσιαστούν, προκειμένου να παραχθούν οι πρώτες 200 μονάδες του αγαθού Ζ;

Μονάδες 5

Γ3. Έστω ότι μεταβάλλεται κατά 50% η παραγωγή του αγαθού Ω, λόγω βελτίωσης της τεχνολογίας παραγωγής του. Να κατασκευάσετε το νέο πίνακα παραγωγικών δυνατοτήτων της οικονομίας (μονάδες 3) και σε κοινό διάγραμμα την αρχική και τη νέα Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων της οικονομίας (να χρησιμοποιήσετε στυλό). (μονάδες 5)

Μονάδες 8

Γ4. Να χαρακτηριστούν, χωρίς υπολογισμούς, οι συνδυασμοί ποσοτήτων παραγωγής των δύο αγαθών που βρίσκονται ανάμεσα στις δύο καμπύλες, σε σχέση με την αρχική και τη νέα Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων της οικονομίας.

Μονάδες 4

2020 – ΕΠΑΛ

Α1. α. Η ταχύτητα με την οποία επέρχεται ο κορεσμός μιας ανάγκης, είναι θέμα υποκειμενικό, δηλαδή διαφέρει από άτομο σε άτομο.

Μονάδες 3

β. Το μέγεθος των συντελεστών παραγωγής σε μακροχρόνιες περιόδους μεταβάλλεται, αλλά βραχυχρόνια μπορούν να θεωρηθούν δεδομένοι.

Μονάδες 3

Α2. 2. Ένα βιβλίο που ανήκει στη βιβλιοθήκη ενός πανεπιστημίου είναι:

α. υλικό, διαρκές, καταναλωτικό αγαθό
β. υλικό, διαρκές, κεφαλαιουχικό αγαθό
γ. υλικό, καταναλωτό, κεφαλαιουχικό αγαθό
δ. υλικό, καταναλωτό, καταναλωτικό αγαθό

Μονάδες 5

ΘΕΜΑ Β Β1. Σε πολύ παλαιότερες εποχές κάθε νοικοκυριό ήταν αναγκασμένο να παράγει σχεδόν όλα τα προϊόντα που του ήταν απαραίτητα. Οι ανταλλαγές προϊόντων μεταξύ νοικοκυριών ήταν πολύ περιορισμένες.

α. Τι συμβαίνει στη σύγχρονη εποχή σε σχέση με την παραγωγή και την κατανάλωση των προϊόντων (μον. 2);
β. Γιατί ο καταμερισμός των έργων έχει τεράστια σημασία για τη σημερινή οργάνωση της παραγωγής (μον. 3);
γ. Να περιγράψετε τα πλεονεκτήματα του καταμερισμού των έργων (μον. 12).
δ. Να αναλύσετε το βασικό μειονέκτημα του καταμερισμού των έργων, δίνοντας ένα τεκμηριωμένο παράδειγμα (μον. 8).

Μονάδες 25

ΘΕΜΑ Γ Δίνεται ο παρακάτω πίνακας μιας υποθετικής οικονομίας, η οποία με δεδομένη τεχνολογία και απασχολώντας αποδοτικά όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της, παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ. Να λάβετε υπόψη ότι στον συνδυασμό παραγωγής Δ, όλοι οι συντελεστές παραγωγής της οικονομίας απασχολούνται στην παραγωγή του αγαθού Χ.

Γ1. Αφού μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας, να συμπληρώσετε τα πέντε (5) κενά του, κάνοντας τους σχετικούς υπολογισμούς.

Μονάδες 10

Γ2. Να σχεδιάσετε στο τετράδιό σας την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ) της παραπάνω υποθετικής οικονομίας.

Μονάδες 3

Γ3. Με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας, να ελέγξετε υπολογιστικά αν οι συνδυασμοί Ν(Χ=120, Ψ=500) και Π (Χ=170, Ψ=350) είναι εφικτοί, ανέφικτοι ή μέγιστοι.

Μονάδες 4

Γ4. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Ψ θυσιάζονται, όταν οι μονάδες του αγαθού Χ αυξάνονται από 120 σε 200.

Μονάδες 5

Γ5. Να αναφέρετε τις περιπτώσεις στις οποίες οι ποσότητες ενός ανέφικτου συνδυασμού παραγωγής μπορούν να παραχθούν και ο συνδυασμός να γίνει μέγιστος.

Μονάδες 3

2020 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές (παλαιό και νέο σύστημα)

Α1. α. Τα εργατικά σωματεία είναι οργανώσεις εργαζομένων με αντικειμενικό σκοπό την προώθηση των κοινών συμφερόντων των μελών τους και συγκεκριμένα τη βελτίωση της οικονομικής τους κατάστασης.

Μονάδες 3

Α2. Η Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων μιας οικονομίας μετατοπίζεται προς τα δεξιά, όταν:

α. μειωθεί το εργατικό δυναμικό.
β. αυξηθεί το ποσοστό ανεργίας.
γ. χρησιμοποιηθούν μηχανήματα που ήταν αχρησιμοποίητα.
δ. βελτιωθεί η τεχνολογία παραγωγής των αγαθών.

Μονάδες 5

ΘΕΜΑ Β

Β1. Ποιο φαινόμενο ονομάζουμε καταμερισμό των έργων; (μονάδες 4)
Ποια η σημασία του για τη σημερινή οργάνωση της παραγωγής; (μονάδες 5)

Μονάδες 9

Β2. Να περιγράψετε τα πλεονεκτήματα του καταμερισμού των έργων (μονάδες 12), καθώς και το σοβαρό μειονέκτημά του. (μονάδες 4)

Μονάδες 16

2020 – ΕΠΑΛ, επαναληπτικές

Α1. α. Ο όρος «εξέλιξη των αναγκών» αναφέρεται στη διαφοροποίηση των αγαθών που χρησιμοποιούνται για την ικανοποίηση της ίδιας ανάγκης.

Μονάδες 3

β. Η έννοια της αγοράς περιορίζεται σε έναν γεωγραφικό χώρο.
γ. Όταν σε μία οικονομία οι παραγωγικοί συντελεστές αυξηθούν, τότε η Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων μετατοπίζεται προς τα αριστερά.

Μονάδες 3

Α2. 1. Ο συντελεστής «κεφάλαιο» περιλαμβάνει:

α. τις ομολογίες του κράτους
β. τη σωματική και πνευματική προσπάθεια των ανθρώπων που καταβάλλεται για την παραγωγή των αγαθών
γ. τη συνολική αξία των μετοχών
δ. τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή

Μονάδες 5

ΘΕΜΑ Δ Σε μία οικονομία παράγονται μόνο δύο (2) αγαθά, το Χ και το Ψ. Για την παραγωγή αυτών των αγαθών χρησιμοποιείται μόνο ο συντελεστής «εργασία». Στη συγκεκριμένη οικονομία απασχολούνται πλήρως και αποδοτικά πέντε (5) εργαζόμενοι, είτε στην παραγωγή του αγαθού Χ, είτε στην παραγωγή του αγαθού Ψ είτε σε συνδυασμούς συμπαραγωγής των αγαθών Χ και Ψ. Ανεξάρτητα από τον αριθμό των εργαζομένων στην παραγωγή του ίδιου αγαθού, ένας εργαζόμενος μπορεί να παράγει είτε 50 μονάδες από το αγαθό Χ, είτε 150 μονάδες από το αγαθό Ψ.

Δ1. Να κατασκευάσετε τον πίνακα με τους συνδυασμούς των παραγόμενων ποσοτήτων για τα αγαθά Χ και Ψ, γράφοντας όλους τους αναγκαίους υπολογισμούς.

Μονάδες 12

Δ2. Αν αυξηθεί ο αριθμός των εργαζομένων από πέντε (5) σε έξι (6), να κατασκευάσετε τον νέο πίνακα με τους συνδυασμούς των παραγόμενων ποσοτήτων για τα αγαθά Χ και Ψ, γράφοντας όλους τους αναγκαίους υπολογισμούς (η αύξηση του αριθμού των εργαζομένων δεν επηρεάζει την απόδοση του κάθε εργαζόμενου).

Μονάδες 7

Δ3. Να κατασκευάσετε την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων της οικονομίας (ΚΠΔ), όταν η οικονομία απασχολεί έξι (6) εργαζόμενους (μον. 4) και να εξηγήσετε τη μορφή της (μον. 2).

Μονάδες 6

2021 – Γενικά Λύκεια

ΘΕΜΑ Β

Β1. Ποιες οικονομικές αποφάσεις παίρνει το νοικοκυριό σχετικά με τη χρησιμοποίηση του εισοδήματός του (μονάδες 6) και από ποιους παράγοντες επηρεάζονται αυτές οι αποφάσεις (μονάδες 8);

Μονάδες 14

Β2. Οι επιχειρήσεις είναι παραγωγικές μονάδες με διάφορες νομικές μορφές, με διαφορετικό μέγεθος και αντικείμενο, στις οποίες ένα ή περισσότερα άτομα παίρνουν αποφάσεις σχετικά με την παραγωγή. Τι προσδιορίζεται με αυτές τις αποφάσεις (μονάδες 5); Ποιος είναι ο αντικειμενικός σκοπός της επιχείρησης (μονάδες 2);

Μονάδες 7

Β3. Με ποιους τρόπους παρεμβαίνει το κράτος στην οικονομική ζωή των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών;

Μονάδες 4

2021 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

α. Το αυτοκίνητο μιας οικογένειας θεωρείται κεφαλαιουχικό αγαθό.

Μονάδες 3

β. Στο οικονομικό κύκλωμα οι ροές αγαθών και υπηρεσιών έχουν πάντοτε το ίδιο μέγεθος.

Μονάδες 3

Α2. Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθμούς της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθμό το γράμμα ή τα γράμματα της Στήλης Β, ώστε να προκύπτει η σωστή αντιστοίχιση.

Όπου ΚΠΔ: Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων.

Μονάδες 5

2021 – ΕΠΑΛ

Α1. α. Το κύριο χαρακτηριστικό των οικονομικών αγαθών είναι ότι βρίσκονται σε περιορισμένες ποσότητες σε σχέση με τις ανάγκες που ικανοποιούν.

Μονάδες 3

β. Ο όρος οικονομικό κύκλωμα χαρακτηρίζει το σύνολο των σχέσεων που δημιουργούνται μεταξύ των βασικών μονάδων ενός οικονομικού συστήματος.

Μονάδες 3

Α2. 1. Για την παραγωγή 80 μονάδων του αγαθού Ψ θυσιάζονται 40 μονάδες του αγαθού Χ. Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε όρους του αγαθού Χ είναι:

α. 0,5
β. 2,5
γ. 2
δ. 4

Μονάδες 5

ΘΕΜΑ Δ

Δίνεται ο παρακάτω πίνακας μίας υποθετικής οικονομίας, η οποία, με δεδομένη τεχνολογία και απασχολώντας πλήρως και αποδοτικά όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της, παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ.

Δ1. Αφού μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας, να συμπληρώσετε τα κενά στα οποία υπάρχουν ερωτηματικά, κάνοντας τους σχετικούς υπολογισμούς.

Μονάδες 10

Δ2. Πόσες μονάδες από το αγαθό Χ πρέπει να θυσιαστούν, για να παραχθούν οι τελευταίες 120 μονάδες του αγαθού Ψ;

Μονάδες 5

Δ3. Με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας να ελέγξετε υπολογιστικά αν ο συνδυασμός Λ(Χ=60, Ψ=500) είναι εφικτός, ανέφικτος ή μέγιστος.

Μονάδες 3

Δ4. Η τεχνολογία βελτιώνεται ως προς την παραγωγή του αγαθού Ψ, με αποτέλεσμα οι παραγόμενες ποσότητες του αγαθού Ψ να αυξηθούν κατά 50%. Να κατασκευάσετε τον νέο πίνακα παραγωγικών δυνατοτήτων της υποθετικής οικονομίας (μον. 4) και την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ) μετά την αύξηση των παραγόμενων ποσοτήτων του αγαθού Ψ (μον. 3).

Μονάδες 7

2021 – ΕΠΑΛ, επαναληπτικές (Σεπτεμβρίου)

Α1. α. Το Κόστος Ευκαιρίας (ΚΕ) του αγαθού Ψ σε όρους του αγαθού Χ δείχνει πόσες μονάδες του αγαθού Ψ θυσιάζονται για την παραγωγή μίας επιπλέον μονάδας του αγαθού Χ.

Μονάδες 3

β. Πολλαπλασιασμός των αναγκών σημαίνει δημιουργία νέων αναγκών.

Μονάδες 3

ε. Χρήμα είναι οτιδήποτε γίνεται γενικά αποδεκτό ως μέσο ανταλλαγής από τα άτομα μίας κοινωνίας.

Μονάδες 3

Α2. 1. Το ιδιωτικής χρήσης αυτοκίνητο ενός επιχειρηματία είναι:

α. υλικό, διαρκές, καταναλωτικό αγαθό
β. υλικό, διαρκές, καταναλωτό αγαθό
γ. υλικό, διαρκές, κεφαλαιουχικό αγαθό
δ. υλικό, καταναλωτό, καταναλωτικό αγαθό

Μονάδες 5

ΘΕΜΑ Β Β1. α. Από τους παραγωγικούς συντελεστές να περιγράψετε την Εργασία (μον. 6) και το Έδαφος (ή Γη) (μον. 4).

β. Να περιγράψετε το Οικονομικό Κύκλωμα (δεν απαιτείται διάγραμμα) (μον. 15).

Μονάδες 25

ΘΕΜΑ Δ Σε μία υποθετική οικονομία, η οποία χρησιμοποιεί δεδομένη τεχνολογία και απασχολεί πλήρως και αποδοτικά (ορθολογικά) όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της, παράγονται δύο μόνο αγαθά Φ και Ω. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται οι μέγιστες ποσότητες των αγαθών Φ και Ω τις οποίες μπορεί να παράγει η οικονομία, και το Κόστος Ευκαιρίας (ΚΕ) του αγαθού Φ σε όρους του αγαθού Ω (ΚΕΦ):

Δ1. Αφού μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παραπάνω πίνακα, να συμπληρώσετε τα τρία (3) κελιά με το ερωτηματικό, κάνοντας τους αναγκαίους υπολογισμούς.

Μονάδες 6

Δ2. Με τη βοήθεια του Κόστους Ευκαιρίας (ΚΕ) και κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς, να βρείτε αν οι συνδυασμοί Μ(Φ=60, Ω=300), Ν(Φ=120, Ω=40) και Ξ(Φ=40, Ω=380) είναι εφικτοί, ανέφικτοι ή μέγιστοι.

Μονάδες 12

Δ3. Όταν αυξάνεται η παραγωγή του αγαθού Φ, το Κόστος Ευκαιρίας (ΚΕ) του αγαθού Φ σε όρους του αγαθού Ω είναι αυξανόμενο. Να εξηγήσετε πού οφείλεται αυτό.

Μονάδες 3

Δ4. Να σχεδιάσετε στο τετράδιό σας την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ) της παραπάνω υποθετικής οικονομίας.

Μονάδες 4

2022 – Γενικά Λύκεια

Α1. α. Το κύριο χαρακτηριστικό του νοικοκυριού είναι ότι αποτελείται από άτομα που αποφασίζουν από κοινού για τα οικονομικά θέματα.

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Γ Δίνεται ο παρακάτω πίνακας με τους μέγιστους συνδυασμούς παραγωγικών δυνατοτήτων μιας οικονομίας, η οποία παράγει μόνο τα αγαθά Χ και Ψ. Όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται πλήρως και αποδοτικά και η τεχνολογία παραγωγής τους είναι δεδομένη.

Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς.

Μονάδες 5

Γ2. Να υπολογίσετε τη μέγιστη ποσότητα του αγαθού Χ που μπορεί να παραχθεί, όταν παράγονται διακόσιες είκοσι (220) μονάδες από το αγαθό Ψ.

Μονάδες 3

Γ3. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Ψ πρέπει να θυσιαστούν, προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγή του Χ από είκοσι (20) σε εβδομήντα (70) μονάδες.

Μονάδες 5

Γ4. Να εξετάσετε, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς, εάν οι συνδυασμοί Κ(Χ=110, Ψ=150) και Λ(Χ=134, Ψ=80) είναι είτε μέγιστοι, είτε εφικτοί, είτε ανέφικτοι.

Μονάδες 8

Γ5. Εάν η οικονομία μετακινείται από τον συνδυασμό Κ στον συνδυασμό Λ (του προηγούμενου ερωτήματος), λόγω μεταβολής της ανεργίας, από ποιες φάσεις του οικονομικού κύκλου διέρχεται (μονάδες 2); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 2).

Μονάδες 4

2022 – ΕΠΑΛ

α. Καταναλωτά αγαθά είναι εκείνα, που μόνο μία φορά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον σκοπό που έχουν παραχθεί.

Μονάδες 3

Β1. α. Να αναπτύξετε τους βασικούς λόγους που συντελούν στον πολλαπλασιασμό και την εξέλιξη των αναγκών.

Μονάδες 16

β. Από τις ιδιότητες των αναγκών να περιγράψετε την ιδιότητα του κορεσμού. (Δεν απαιτούνται παραδείγματα)

Μονάδες 9

2022 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

ΘΕΜΑ Γ

Δίνεται ο παρακάτω πίνακας με τους μέγιστους συνδυασμούς παραγωγικών δυνατοτήτων μιας οικονομίας, η οποία παράγει μόνο τα αγαθά Χ και Ψ. Όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται πλήρως και αποδοτικά και η τεχνολογία παραγωγής τους είναι δεδομένη. Επιπλέον, δίνεται ότι στους συνδυασμούς Α και Ε όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται στην παραγωγή των αγαθών Χ και Ψ, αντίστοιχα.

Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς.

Μονάδες 6

Γ2. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Ψ πρέπει να θυσιαστούν προκειμένου να παραχθούν οι τελευταίες 25 μονάδες του Χ.

Μονάδες 5

Γ3. Αν η οικονομία παράγει 70 μονάδες από το αγαθό Ψ και επιθυμεί τη μείωσή του κατά 80%, να υπολογίσετε ποια θα είναι η μεταβολή στην παραγόμενη ποσότητα του αγαθού Χ.

Μονάδες 6

Γ4. Να ερμηνεύσετε την πορεία του κόστους ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας σε σχέση με τους χρησιμοποιούμενους παραγωγικούς συντελεστές.

Μονάδες 4

Γ5. Έστω ότι στην οικονομία εισρέει εργατικό δυναμικό από το εξωτερικό το οποίο παραμένει άνεργο.

α. Να εξηγήσετε πώς επηρεάζονται οι παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας (μονάδες 2).
β. Σε ποια κατηγορία συνδυασμών (εφικτοί, ανέφικτοι, μέγιστοι) παράγει πλέον η οικονομία; (μονάδες 2)

Μονάδες 4

Όπου απαιτείται στρογγυλοποίηση, να γίνει στο 1ο δεκαδικό ψηφίο.

2023 – Γενικά Λύκεια

Α1. α. Στην απλούστερη μορφή του το οικονομικό κύκλωμα περιλαμβάνει τις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων, νοικοκυριών και εργατικών σωματείων.

Μονάδες 3

2023 – ΕΠΑΛ

ΘΕΜΑ Γ

Σε μία υποθετική οικονομία, η οποία χρησιμοποιεί δεδομένη τεχνολογία και απασχολεί πλήρως και αποδοτικά (ορθολογικά) όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της, παράγονται δύο μόνο αγαθά Φ και Ω.

Γ1. Αφού μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παραπάνω πίνακα, να συμπληρώσετε τα οχτώ (8) κενά με το ερωτηματικό κάνοντας τους αναγκαίους υπολογισμούς. Να λάβετε υπόψη σας ότι:

• Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Φ μεταξύ των συνδυασμών Β και Γ εκφράζεται με θυσία 6 μονάδων του αγαθού Ω καθώς παράγονται 3 μονάδες του αγαθού Φ.
• Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ω μεταξύ των συνδυασμών Γ και Δ εκφράζεται με θυσία 2 μονάδων του αγαθού Φ καθώς παράγονται 8 μονάδες του αγαθού Ω.

Μονάδες 8

Γ2. Με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας να ελέγξετε, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς, αν ο συνδυασμός Ρ(Φ=150, Ω=1.810) είναι εφικτός, ανέφικτος ή μέγιστος.

Μονάδες 5

Γ3. Αν η οικονομία παράγει τον μέγιστο συνδυασμό Λ(Φ=400, Ω=1.400) και μειώσει την παραγωγή του Ω κατά 50%, να υπολογίσετε πόσες μονάδες θα αυξηθεί η παραγωγή του αγαθού Φ.

Μονάδες 8

Γ4. Να δώσετε τον ακριβή ορισμό της Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ).

Μονάδες 4

2023 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α1. α. Η Οικονομική Επιστήμη μελετάει τα αγαθά που είναι αποτέλεσμα της παραγωγικής προσπάθειας των ανθρώπων, τα οποία ονομάζονται ελεύθερα αγαθά.

Μονάδες 3

2024 – Γενικά Λύκεια

Α1. α. Ο όρος πολλαπλασιασμός των αναγκών αναφέρεται στη διαφοροποίηση των αγαθών που χρησιμοποιούνται για την ικανοποίηση της ίδιας ανάγκης.

Μονάδες 3

2024 – ΕΠΑΛ

Α1. α. Ένας σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει την οικονομική ζωή των ανθρώπων είναι η αβεβαιότητα που υπάρχει σχετικά με τα αποτελέσματα των ενεργειών τους.

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Β Β1. α. Τι χαρακτηρίζει ο όρος οικονομικό κύκλωμα (μον. 2); Ποιες σχέσεις περιλαμβάνει στην απλούστερη μορφή του (μον. 3) και τι δείχνει (μον. 3); Να αναλύσετε τις ροές που αναπτύσσονται μεταξύ των μονάδων του (μον. 10).
(Δεν απαιτείται διάγραμμα).

β. Να περιγράψετε την έννοια της αγοράς (μον. 4) και να αναφέρετε τρία (3) παραδείγματα αγορών με βάση το αντικείμενο αγοραπωλησίας τους (μον. 3).

Μονάδες 25

2024 – Γενικά Λύκεια, επαναληπτικές

Α1. α. Η λήψη των αποφάσεων των οικονομούντων ατόμων δεν βασίζεται στη βεβαιότητα του αποτελέσματος αλλά στις προσδοκίες που τα άτομα διαμορφώνουν για τα αποτελέσματα των πράξεών τους.

Μονάδες 3

2025 – Γενικά Λύκεια

ΘΕΜΑ Γ Μια οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ και απασχολεί όλους τους παραγωγικούς συντελεστές πλήρως και αποδοτικά με δεδομένη τεχνολογία όπως στον παρακάτω πίνακα. Είναι επίσης γνωστό ότι, όταν όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται στην παραγωγή του Ψ, τότε η οικονομία παράγει 160 μονάδες του αγαθού Ψ.

Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές, παρουσιάζοντας τους αντίστοιχους υπολογισμούς.

Μονάδες 5

Γ2. Να εξετάσετε υπολογιστικά, με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας, αν οι παρακάτω συνδυασμοί είναι εφικτοί ή ανέφικτοι και να δοθεί η οικονομική ερμηνεία για καθέναν από τους συνδυασμούς:

α. Χ=40 και Ψ=150.
β. Χ=130 και Ψ=50.

Μονάδες 8

Γ3. Πόσες μονάδες από το αγαθό Χ πρέπει να θυσιαστούν για την παραγωγή των τελευταίων 50 μονάδων του αγαθού Ψ;

Μονάδες 5

Γ4. Μια βελτίωση της τεχνολογίας παραγωγής του αγαθού Ψ αυξάνει την παραγωγή του κατά 50% σε κάθε συνδυασμό. Ποιες θα είναι οι νέες ποσότητες του αγαθού Ψ σε κάθε συνδυασμό (μονάδες 5); Να απαντήσετε, χωρίς αιτιολόγηση αν το κόστος ευκαιρίας του Χ αυξάνεται ή μειώνεται. (μονάδες 2)

Μονάδες 7

2025 – ΕΠΑΛ

Α1. α. Το ιδιωτικό αυτοκίνητο μίας οικογένειας είναι καταναλωτικό αγαθό, ενώ το ίδιο αυτοκίνητο, αν ανήκει σε μία εταιρεία, είναι κεφαλαιουχικό αγαθό.

Μονάδες 3

ΘΕΜΑ Δ Σε μία υποθετική οικονομία, η οποία χρησιμοποιεί δεδομένη τεχνολογία και απασχολεί πλήρως και αποδοτικά (ορθολογικά) όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της, παράγονται δύο μόνο αγαθά, τα Χ και Ψ.

Δ1. Αφού μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παραπάνω πίνακα, να συμπληρώσετε τα έξι (6) κενά με το ερωτηματικό, κάνοντας τους αναγκαίους υπολογισμούς.
Να λάβετε υπόψη σας ότι:

• Όταν η οικονομία παράγει 2.000 μονάδες του αγαθού Χ, τότε όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται στην παραγωγή του αγαθού Χ.
• Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε όρους Χ μεταξύ των συνδυασμών Β και Γ εκφράζεται με θυσία 1 μονάδας του αγαθού Χ για την παραγωγή 2 μονάδων του αγαθού Ψ.
• Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους Ψ μεταξύ των συνδυασμών Β και Α εκφράζεται με θυσία 8 μονάδων του αγαθού Ψ για την παραγωγή 2 μονάδων του αγαθού Χ.

Μονάδες 6

Δ2. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Χ θα θυσιαστούν, για να παραχθούν οι 1.000 τελευταίες μονάδες του αγαθού Ψ.

Μονάδες 8

Δ3. Να βρείτε με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας αν ο συνδυασμός Ζ (Χ=900, Ψ=4.300) είναι εφικτός, μέγιστος ή ανέφικτος (απαιτείται να γίνουν οι κατάλληλοι υπολογισμοί).

Μονάδες 7

Δ4. Το έτος 2023 η υποθετική οικονομία παράγει τον συνδυασμό Β. Αν η τιμή του αγαθού Χ το αντίστοιχο έτος ήταν 3 χρηματικές μονάδες και το ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές το ίδιο έτος ήταν 21.600 χρηματικές μονάδες, να υπολογίσετε την τιμή του αγαθού Ψ.

Μονάδες 4

---

© Γιώργος Ζαφειρίου. Το πρωτότυπο υλικό αυτής της σελίδας διατίθεται με άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές (CC BY-NC-ND 4.0).

Εξαιρούνται από την άδεια τα αποσπάσματα του σχολικού βιβλίου και τα θέματα των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Αυτά ανήκουν στους δικαιούχους τους και παρατίθενται για εκπαιδευτικούς σκοπούς.

Στείλτε τις απορίες/ παρατηρήσεις σας, στο mail: zafirioug@yahoo.gr ή επικοινωνήστε μέσω Μέσων Μαζικής Δικτύωσης.

Ακολουθήστε με σε Instagram, Twitter και Facebook, όπου δημοσιεύονται τακτικά, νέο εκπαιδευτικό υλικό, διαγωνίσματα, προτεινόμενα θέματα, μαθήματα θεωρίας, διαδραστικές εφαρμογές και σημαντικά άρθρα. Πατήστε τα παρακάτω εικονίδια:

• Instagram
• Twitter
• Facebook

Μη διστάσετε να διατυπώσετε τις απορίες σας, θα καταβληθεί προσπάθεια να απαντηθούν όλες.